طبقات اجتماعی دولت و انقلاب در ایران

طبقات اجتماعی و تحرک اجتماعی آنها، سلسله مراتب اجتماعی و مفهوم برابر و نابرابری، سلطه و قدرت اجتماعی طبقات و قشرهای مسلط و زیرسلطه از مباحثی است که از دیرباز در تاریخ ایران مورد توجه بوده است. نوگرایی به ظهور طبقات اجتماعی مدرن کمک کرد. شیوه زندگی نخبگان و قشربندی اقشار مسلط دگرگون شد، طبقه متوسط جدید در ایران امکان ظهور یافت و بورژوازی ایران دوره‎‏ای از رشد مستمر را از اواخر دهه 1330 خورشیدی تجربه کرد. با این‎حال قشرهای سنتی انعطاف‎پذیریِ اقتصادی و فرهنگیِ قابل توجهی در دوره پهلوی نشان دادند. این امر به‎رغم آن بود که بازار در اثر محدود شدن روحانیت در دوران رضاشاه ناگزیر متحد سنتی خود را از دست داد و با حاملان آراء ناسیونالیستی و بورژوا-دمکراتیک برآمده از انقلاب مشروطه پیوند یافت. تعارض میان سنت و مدرنیته که تبلور اجتماعی خود را در قالب طبقات نوین اجتماعی (کارگران صنعتی و طبقه متوسط جدید) و قشرهای اجتماعی مرتبط با بازار و کار و کسب سنتی به نمایش می‎گذارد در محیط استبدادی و درعین‎حال مدرنیستی دولت پهلوی منشأ ایجاد کشاکش‎هایی در سطح جامعه و سیاست شد که سرانجام به انقلاب 1357 خورشیدی انجامید.