کتاب زندگی های من

در سارایوو، فضاها و امکان‎‌هایی شخصی داشتی: کافانای پاتوقِ خودت، آرایشگرت، قصابت، خیابان‌‎هایی که در آن آدم‎‌ها تو را به جا می‌‎آوردند، فضایی که تو را تعریف می‎‌کرد و به تو هویت می‌‎داد؛ همه‌‎ی مکان‌‎های مهم زندگی‌‎ات (مثلاً جایی که موقع بازیِ فوتبال زمین خوردی و دستت را شکستی، گوش‌ه‎ای که برای ملاقات اولین عشقت صبر کردی، نیمکتی که روی آن برای اولین بار او را بوسیدی)؛ ناشناس بودن در سارایوو تقریباً محال بود و حریم خصوصی به معنای واقعی كلمه غیرقابل درک (در زبان بوسنیایی کلمه‌‎ای به معنای «حریم خصوصی» وجود ندارد)؛ همان‎قدر که تو همشهری‌‎هایت را می‎‌شناختی آن‌‎ها هم تو را می‌‎شناختند. عملاً مرزی بین درون و برون وجود نداشت. اگر به هر نحوی ناپدید می‌شدی، همشهری‌‎هایت می‎‌توانستند دسته‌‎جمعی و با حافظه‌‎ی گروهی‎‌شان، و البته با كمك شایعاتی که در طول سال‌‎ها درباره‌‎ات جمع شده بود، نسخه‌‎ی جدیدی از تو را دوباره بسازند. درکت از اینکه چه کسی بودی، یعنی عمیق‌‎ترین درك هویتیِ تو، براساس جایگاهت در شبکه‌‎ای انسانی تعیین می‌‎شد که لازمه‌‎ی مادی‎‌اش معماریِ شهر بود. از آن طرف، شیکاگو نه برای دور هم جمع کردن آدم‎‌ها بلکه برای فاصله‌‎گذاری بین آن‎‌ها و قرار دادنشان در فاصله‌‎ای بی‎‌خطر از هم ساخته شده بود. ابعاد، قدرت، و نیاز به حریم خصوصی به نظر می‎‌آمد پایه‎‌های اصلیِ معماری آن را تشکیل می‎‌دادند. با اینکه شیکاگو وسعت زیادی داشت، فرق بین آزادی با گوشه‎‌گیری، استقلال با خودخواهی، و حریم خصوصی با تنهایی را نادیده گرفته بود. در این شهر، هیچ‌‎شبکه‌‎ی انسانی نداشتم که در آن بتوانم جایگاه خودم را پیدا کنم؛ سارایووی من، شهری که درون من بود و هنوز هم آنجا قرار داشت، تحت محاصره و در حال نابودی بود. غریبی و جابجاییِ من دقیقاً همان‌قدر که تجربه‌ای جسمی بود، متافیزیکی هم بود. اما من نمی‌‎توانستم در ناکجا زندگی کنم؛ چیزی از شیکاگو می‌‎خواستم که سارایوو به من می‌‎داد: جغرافیای روح.