خرد و انقلاب

هربرت مارکوزه، فیلسوف نومارکسیست و بلند‏آوازه آلمانی، کتاب خرد و انقلاب را به ویژه برای دانشگاهیان نوشته و روی سخنش بیش‏تر با دانشجویان و دانش‎‏پژوهان فلسفه و علوم اجتماعی است. این کتاب به نظر مارکوزه معرفی راستین و غیرمغرضانه فلسفه و منطق دیالکتیکی و دفاع از آن در برابر اندیشمندانی است که مارکس و مارکسیسم را زمینه‏‎ساز استالینیسم و هگل و هگل‏‎گرایی را بستر نازیسم پنداشته بودند.
مارکوزه بر آن است که در این اثر نخست با یک استدلال علمی و مطابق با روش‏‎های پذیرفته‏‎شده بحث فلسفی در جهان غرب، فلسفه و دیالکتیک هگل را به عنوان بنیاد فلسفی مارکسیسم برای خوانندگان تشریح کند و سپس با تجزیه و تحلیل مایه‏‎های اصلی مارکس، نشان دهد که مارکس از هر گونه جامعه‏‎پرستی بیزار بود و برای هیچ‏کس این جواز را صادر نکرده بود که افکار و شادکامی و آزادی‏‎اش را در پیشگاه جامعه قربانی کند. مارکوزه معتقد است که به نظر مارکس، هر نظامی که در برابر برخورداری و استقلال و آزادی افرادش کلیتی انتزاعی را قرار دهد و از آنان درخواست کند از جزئیت فردی‏شان در برابر کلیت صرف‏‎نظر کنند، مشروعیتی ندارد و افراد آن جامعه این حق را دارند که در صدد براندازی انقلابی آن نظام برآیند.