آخرین اغواگری زمین

«نبوغ همین است که بگذاری ویران شوی تا فقط ذره‏‎ای از تو باقی بماند، و بعد، از دل دوام آن ذره جهانی نو پدید آید. تمام فرصت بشر برای نبوغ در همین، همین، همین آخرین ذره‎‏ی باقی‏‎مانده نهفته است. اگر این آخرین ذره‏‎ی جان‎‏سخت نباشد، نابغه‎‏ای هم نیست؛ تنها انسانی درهم شکسته می‏‎ماند (همان انسانی که می‏‎شد نابغه باشد) که در هیچ چهاردیواری‎‏ای آرام و قرار ندارد، نه در تیمارستان، نه در به‏‎سامان‏ترین خانه‏‎ها.»
آخرین اغواگری زمین مجموعه‏‎ای است از هفت جستار مارینا تسوتایوا درباره‏‎ی شعر، شاعر و منتقد؛ پیوند هنر، وجدان و ضمیر انسانی؛ حال و هوای آفرینش هنری و جایگاه هنرمند در جهان. تسوتایوا را از چهار شاعر بزرگ روسیه‏‎ی قرن بیستم می‏‎دانند؛ شاعری که به تعبیر برودسکی، شیوه‏‎ی تفکر شاعرانه را به جستار، و رخداد شعر را به عرصه‏‎ی نثر آورده است.
تسوتایوا در متلاطم‎‏ترین دوره‏‎ی تاریخ روسیه زندگی کرد، شاهد انقلاب 1917 و قحطی مسکو بود، دارایی خانواده‏‎اش مصادره شد، شوهرش به ارتش سفید پیوست، دختر کوچکش از سوء‏تغذیه مرد و خودش هم ناچار شد به اروپا مهاجرت کند. در اروپا نیز همواره درگیر فقر بود و دلتنگی برای روسیه راحتش نمی‏‎گذاشت. در سال 1939 به روسیه بازگشت اما شوهرش را دستگیر و اعدام کردند و دختر بزرگش را به اردوگاه کار اجباری فرستادند. تسوتایوا در تمام این سال‏‎ها، با وجود همه‏‎ی مشقت‏‎های زندگی و در فضای جامعه‏‎ای سیاست‏‎زده، همچنان می‏‎نوشت و می‏‎سرود. شاید آنچه جستارهای این نویسنده را متمایز می‏‎کند همین یقین و باورش به ناگزیری هنر و پناه بردنش به کلمات باشد.