زمان و دیگری

تز اصلی در کتاب زمان و دیگری، برخلاف آنچه تصور می‌شود، این نیست که به زمان همچون تنزلی از جاودانگی بیندیشیم، بلکه به زمان همچون نوعی رابطه فکر می‏‌کنیم، رابطه با آن‎‌که، فی‌‎نفسه غیرقابل شبیه‌سازی، یعنی چیزی مطلقاً دیگری است، و به شبیه‌‎سازی از طریق تجربه تن نمی‌‏دهد، یا زمان به منزلۀ رابطه‌ای با آنچه فی‌نفسه نامتناهی است، و به ادراک تن نمی‎‌دهد. هرچند با این حال این نامتناهی یا این دیگری، هنوز باید این امر را تاب آورد که ما آن را با اشارۀ انگشتمان به سویش در ضمیر اشاره‎‌ای این – همچون شیئی ساده – نشان دهیم، یا این رنج را تحمل کند که برای مشخص کردنش، حرف تعریف معین یا نامعینی را به آن بیفزاییم. رابطه با امرنا-دیدنی یا نادیدنی بودن، صرفاً ناشی از ناتوانی شناخت بشری نیست، بلکه ناشی از بی‌‎‏کفایتی چنین شناختی – در نابسندگی‌اش – در نسبت با نامتناهیِ مطلقاً دیگری، ناشی از پوچی‌‎ای است که شاید در این‎جا رخدادی همچون تلاقی واجد آن باشد. ناممکن‌‎بودگیِ تلاقی کردن و نابسندگی، نه‌تنها برداشت‎‌هایی منفی نیستند، بلکه معنایی در پدیدارِ عدم‌‎تلاقیِ داده‌شده در دیاکرونی زمان دارند. زمان به معنای همین همیشه و هموارگی عدم-تلاقی است، و نیز همین هموارگی رابطه-رابطۀ اشتیاق و انتظار: نخی که از یک خط فرضیِ ایدئال ظریف‎تر است و دیاکرونی آن را پاره نمی‎‌کند، بلکه دیاکرونی آن را در پارادوکس یک رابطه حفظ می‎‌کند؛ رابطه‌‎ای که با تمام روابط موجود در منطق و روان‎شناسیِ ما متفاوت است – منظور همین روابطی است که به جای اجتماع غایبی، دست‎کم همزمانی را به حدودِ این روابط اعطا می‎‌کند.