زندگی و هنر پیکاسو

هریرت رید:
گرنیکای پیکاسو
گفته‎اند که این نقاشی پوشیده مبهم است، که نمی‎تواند کششی برای سربازان جمهوری‎خواه، مرد کوچه بازار و رزمندۀ کمونیستی که در سلول زندان به سر می‎برد داشته باشد؛ اما واقعیت این است که عناصر این نقاشی روشن و آشکارا نمادین است. روشنایی روز و شب صحنه‎ای از وحشت و ویرانی را می‎نمایاند: اسبِ شکم‎دریده، بدن‎های در هم تنیدۀ مردان و زنان بخشی از کار را آشکار می‎کند که در پس‎زمینۀ آن گاوی خشمگین پیروزمندانه سر برگردانده و بر اثر قدرت ابلهانه و شهوت سر برکشیده است؛ در همان حال حقیقت که سیمایش چون صورتکی تراژیک همۀ خلوص کلاسیک را در خود دارد از پنجره سر بیرون کرده و پرتو چراغ خود را بر همۀ کشتگان می‎گسترد. این پرده نقاشی بزرگ سرشار از شفقت و وحشت است با این همه بر سراسر آن زیبایی و ظرافتی ناگفتنی تعبیه شده است که حاصل تعادل پالایش یافتۀ این عناصر است.
در این تمثیل نه‎تنها گرنیکا که اسپانیا، نه‎تنها اسپانیا که کُل اروپا تجسم یافته شده است. این جا جلجتای مدرن است، درد و عذاب در ویرانه‎های شفقت و ایمان انسان است که بر اثر بمب فرو پاشیده است. این تصویری مذهبی است که اگر نه با همان‎گونه شور و حرارت، باری با همان درجه از اشتیاق نقاشی شده است که الهام‎بخش گرو نِوالد و استاد پی یتای آوینییون، وان ایک و بلینی بود.