فانوس جادویی زمان

مارسل پروست خالق حماسۀ مدرن است و رمان جستجو سیر و سلوک انسان مدرن. این سیر و سلوک در دنیایی به وقوع می‏پیوندد که هنجارهای متافیزیکی آن به کلی برهم ریخته، ازل و ابد جابه‏جا شده و انسانِ سرگشته در آن. حقیقت مطلق را می‎جوید. مسیر کاوش انسان پروستی اما، جادۀ عرفان سنتی نیست، در اینجا هنر جانشین عرفان می‏شود و بر اریکۀ الوهیت جلوس می‏کند. مقصد جستجو، وصول به بی‎زمانی مطلق است و این مقصود به یمن تعمق در جوهرۀ هنر حاصل می‎شود.
تعمق در روان آدمی، کاوش تأثرات و احساسات و ادراکات با جاری ساختن مفهوم زمان در اعماق آنها، پرداخت تصاویر رؤیا و جهان ناخودآگاه و ترسیم دنیایی غریب و اسرارآمیز، همه و همه دست آخر در خدمت جستجوی جوهرند، جوهر مکنون در زندگی که به باور پروست تنها هنر از عهدۀ عیان ساختنش برمی‎آید.