مردم چیست

آیا ابراز وجود و عرض اندام فعالانه‎ی هر مردمی، در مقام تجسم یک «ما»ی جمعی که خود را از یوغ قدرت‎های نهادینه‎ی موجود رهانیده است، دیگر نباید شأن تجویزی عام داشته باشد؟ و آیا نقش نظریه‎ی سیاسی را زین پس باید محدود کرد به گوشزد کردن و پاییدن و واسازی بی‎پایان سلسله‎مراتب‎ها و استثنا کردن‎های ناگزیری که بدون آن هرگز هیچ مردمی قادر به تأسیس و تقویم خویش نبوده است؟ اگر نه، آن‎گاه پرسش این است: آیا می‎توان بدون تعمیم ناروای تاریخ خاص یک ملت، چه آمریکا چه فرانسه، در حکم الگویی کلی برای تمامی ملت‎ها، مقوله‎ی مردم را زیر آوار درهم تعصب‎های ملت‌پرستی و توسعه‎طلبی‎های امپریالیستی بیرون کشید و در جهت رهایی حقیقی انسان‎ها به کار بست؟ و اگر چنین است، آیا کار نظری، خواه در حیطه‎ی فلسفه خواه جامعه‎شناسی، خواه در میدان علوم سیاسی تحقق یابد، خواه در زبان‎پژوهی و پژوهش هنر، در عمل به افزایش این توان بالقوه‎ی سیاسی کمک می‎کند؟ یا نه، پشت رادیکالیسم ابطال‎ناپذیری سنگر می‎گیرد که مختص آن انگشت‎شمار کسانی است که بیرون گود می‎ایستند یا به کردار وکلای فرصت‎طلب و طماع بحران‎ها را تک به تک رصد می‎کنند، و توانی بی‎همتا برای انگشت نهادن بر نقاط کور سیاست معاصر دارند، خواه در جناح چپ، خواه در جبهه‎ی راست؟
قمار نظری متون گردآمده در این کتاب باوری واحد است: این باور که تقسیم‎ها و طردهایی که مردم را همواره از یکی‎بودن بازمی‏دارند نه تنها موانعی برنداشتنی ایجاد نمی‏کنند که مقوله‎ی «مردم» را در مقام عمل ناکارآمد، تازه اگر نگوییم در کل دست‎نیافتنی، می‎گردانند، بلکه جزء لاینفک کارآمدیِ آشنا و در عین حال غریب این مقوله در سیاست‎اند.