هزار و یک شب

چارلز دیکنز و خواهران برونته – امیلی و شارلوت – که هزارویک شب را در جوانی خوانده بودند، همچون بوکاچیو در اثر معروف‎اش دکامرون، تخیلات خود را به آن مدیون‎اند.
جیمز جویس شاهکار خود – اولیس – را با الهام از هزارویک شب پدید آورده و گابریل گارسیا مارکز، که همیشه از تاثیر این کتاب بر خود سخن گفته، نوشتن صدسال تنهایی را مدیون آن است؛ اثری که به نماد ادبی شیوه‎‎ی رئالیسم جادویی بدل شد.
در جستجوی زمان از دست رفته، شاهکار مارسل پروست، آکنده از اشارات به هزارویک شب است، و خورخه لوئیس بورخس که ترجمه‎ی انگلیسی آن را خوانده و تاثیر فراوان از آن گرفته است، می‎گوید:« شرق غرب را شکوهمندانه اشغال کرد.»
هزارویک شب مانند یک موجود دوزیست فرهنگی در مغرب زمین جدید مانند خاورمیانه‎‎‎ی سده‎های میانه به حیات خود ادامه می‎دهد، و الهامگیری از آن‎ها نه تنها در داستان‎نویسی به وسیله‎ی روشنفکران بلکه در فیلم نیز برای تفرج خاطر توده‎های مردم رونق می‎گیرد.
انسان چنین احساس می‎‎کند که در هزارویک شب گم می‎شود. انسان می‎داند که چون وارد کتاب شد، سرنوشت حقارت‎بار انسانی خود را فراموش می‎کند.
خورخه لوئیس بورخس
در آن زمان گنجی گران بها داشتم،
کتاب کوچکی که با کتان زرد جلد شده بود
خلاصه‎‎‎‎ی لاغری از «هزارویک شب»،
و چون دریافتم، چنان‎‎که اکنون برای نخستین‎بار –
از یاران خود درین خانه‎‎‎‎ی جدید دریافته‎ام،
که آن گنج گرانبهای من قطعه‎‎‎‎‎ای بود تراشیده شده –
از معدنی سترگ، در یک کلمه، چهار مجلد بزرگ،
آکنده از مطالبی از آن جنس، حقا که برای من،
مژده‎‎ای بود که به سختی زمینی می‎نمود
ویلیام وردزورث شاعر انگلیسی
برگرفته از کتاب «تحلیلی بر هزارویک شب» نوشته رابرت ایروین
ترجمه‎‎ی دکتر فریدون بدره‎ای