چگونه دوستی کنیم

مجموعه‌ی «حکمت باستان برای زندگی امروز» شامل خطابه‌هایی است برآمده از دلِ فلسفه‌ی کلاسیک یونان و روم، در قالبی تازه و با عناوینی امروزی. «حکمت باستان» فلسفه‌ای عملی است برای «زندگی» که در خلق یک انسان فضیلت‌مند می‌کوشد. این فلسفه همانا مقوله‌ای است بیرون از دایره‌ی تنگ گروه‌های علمی دانشگاهی و اصطلاحات فنی دشوارفهم؛ و هسته‌ی اصلی‌اش زیستن بر وفق طبیعت یا، به عبارت بهتر، زیستن بر مبنای «عقل» مندرج در طبیعت است. فلسفه‌ی باستان همگان را خطاب قرار می‌دهد و دامنه‌ی این همگان تا مخاطبان امروز نیز ادامه می‌یابد؛ مخاطبانی که با فروریختن روایت‌های عظیم ایدئولوژیک-مذهبی مشتاق‌اند در چارچوبی این‌جهانی و از طریق عقل انسانی به زندگی‌شان معنا دهند.
حکمت باستان برای خوانندگان امروزی
سیسرو در دهه‏ی ششم زندگی خود نگارش رساله‎ی درباره‏ی دوستی را آغاز کرد: در تبعید و برکنار از قدرت سیاسی، در تنهایی خویش پس از مرگ دختر دل‎بندش. چنین زمینه‏ای، مفهوم دوستی را نزد خطیب رومی دگرگون می‎سازد و اندیشیدن به این مقوله را فراتر از حدود جاری آن می‏برد. نزد سیسرو و برخلاف نگاه غالب دورانش، دوستی رابطه‏ای انسانی برای منفعت متقابل نبود. او هر چند از این قبیل دوستی‎ها آگاهی دارد و آن را سودمند نیز می‏یابد، فراتر از این فایده‏مندی به دنبال مفهوم عمیق‎تری از دوستی است. در این تعریف عمیق‏تر که نقطه‏ی ثقل رساله‏ی حاضر است، دو انسان در یکدیگر روحی خویشاوند خویش را می‏یابند، یعنی در حقیقت، دیگریِ خود را. و چنین است که به عقیده‏ی سیسرو، دوستی پاداش دوستی است و نه رابطه‏ای مبتنی بر داد و ستد. رساله‏ی سیسرو و تعریف او از مفهوم دوستی در سنت غربی از سنت آگوستین تا دانته، اثری پایا برجا گذاشت و امروز نیز، در عصر مدرن تکنولوژی و تمرکز بی‏امان بر خویشتن که فکر دوستی‏های ژرف را به مخاطره می‏اندازد، بیش از هر وقت دیگر حرفی برای گفتن دارد.