گفتار در روش راه بردن عقل

زبان فلسفی فارسی در ایران امروز هنوز هم در دایرۀ تأثیر نثر فروغی است. او نخست اثری از افلاطون را با عنوان حکمت سقراط ترجمه کرد و مقدمۀ بلندی بر آن نوشت. اگر ترجمۀ این کتاب و مقدمۀ تالیفی آن را سر فصل جدیدی در بیان فلسفی به زبان فارسی قلمداد کنیم، سخنی به گزاف و دور از حقیقت نگفته‌ایم. چند سال بعد ویراست اول سیر حکمت در اروپا را انتشار داد که نخستین تاریخ فلسفۀ موجز، منسجم و مفید، از یونان باستان تا عصر جدید، بود. زبان و اصطلاحات و تعابیری که فروغی برای این کتاب بی‌نظیر انتخاب کرده بود، کوششی مهم در راه نشان دادن امکانات زبان فارسی در بیان ادیشه‌های فلسفی بود، و البته متکی به پشتوانۀ متون و آثار موثق ادبی و فلسفی فارسی. جدا از بحث‌های بسیاری که در باب تألیفی، ترجمه‌ای یا تلفیقی بودن این کتاب در میان است، نثر پخته، استوار، معتدل و شیوای فروغی در این کتاب، نه تنها در حوزۀ فلسفه، بلکه بر سیر عمومی تحول نثر نویسی جدید در زبان فارسی، تاثیر گذاشته است.
عبدالحسین آذرنگ