انسان جنایت و احتمال

جان‎مایه‏‎ی این داستان بلند، جنایتی احتمالی است که در منطقه‏‎ی خراسان، روستای لاجورد که به شیوه‏‎ی شگفت‏‎انگیزی اتفاق افتاده است. سیدباباخان – مرد روستایی – متهم است که زن خود فاطمه را هنگام وقوع زلزله در خراسان به قتل رسانده، جسدش را در زیر دیوار پنهان کرده، سپس به شهر گریخته است. سیدباباخان پیش از این با زنش اختلاف داشته و دوبار هم به قصد طلاق او مسافت یک‏صد و هفتاد کیلومتری بین لاجورد و بیرجند را پیموده است تا از دست زنش به قانون پناه ببرد ولی نتیجه‎ای نگرفته است. فقر نکبت‎باری سرتاسر زندگی این دو موجود را پوشانده است. از طرفی هم پس از سال‏‎ها هنوز بچه‏‎دار نشده‎‏اند. سیدبابا می‎گوید زنش با مرد دیگری رابطه دارد. در خصوص سیدبابا نیز این احتمال هست که در ده بالا دل در گرو عشق زن دیگری دارد. پیش از این سیدبابا یک‏‎بارهم به شهر فرار کرده است. موضوع و محتوای پرونده کاملا پیچیده است. دفاع از سیدباباخان را در دادگاه، وکیل تازه‎کاری به عهده می‎گیرد، در مقابل، دادستان مردی متبحر و کارکشته است. با تمام تلاش‏‎های وکیل مدافع، سیدبابا به جرم قتل عمدی زنش به اعدام محکوم می‏‎شود.
در داستان بنابه دلایلی جای دادستان و وکیل مدافع عوض می‏‎شود و با شگفتی دیده می‏‎شود که همان متهم با همان مدارک موجود تبرئه می‏‎شود و از مرگ نجات پیدا می‎کند. در این کتاب ضمن تصویر ابعاد مختلف ماجرا و پرداخت صحنه‏‎ی جنایت احتمالی و برشمردن عوامل و علل جنایت و بازگویی تنگناهای حقوقی و اجتماعی که اغلب به جنایت منتهی می‏‎شود، بی‏‎توجهی و بی‏‎دقتی مجریان قانون، به هنگام ضرورت بازگو می‏‎شود و چهره‎‏ی کریه فقر نیز تصویر می‏‎شود. محاکمه‏‎ی سیدباباخان، گوشه‏‎ای از یک جامعه با نظام دیوان‎سالاری را نشان می‏‎دهد.