سرگذشت موسیقی جاز

اگر نغمه‎های دوک الینگتون هم‎چنان گرم و پر‌شور می‎پاید، اگر آهنگ و کلام ری چارلز، روشن و پاک، پیام صلح می‎آورد، اگر نفس افسونگر آرمسترانگ چند دهه بعد از مرگش، از پس ابرهای حادثه، و بلند و پست زمانۀ شیّاد، همچنان برقرار است، و در دادگاه انسانی دادخواه مظالم خونین سیاهان بوده، حیرتی نیست.
پشت سر، نیش زهرآلود تاریخ است. نالۀ زنان و مردانی است که به بردگی رفتند، مویۀ دختران نابالغی است که در دام مگس‎ها و وزوز شهوتناکشان افتادند؛ و این جنایات، درندگان دشت‎های آفریقا را روسفید کرد، و سفیدها خجلت نبردند. حیرتی نباشد تاریخ را، که بشر ماندنی نیست، امّا صدایش می‎ماند.
و نغمه‎خوانان و آهنگسازان به جهان آمدند تا روایت مردمی را بسرایند که از طلوع نخستین پرتو تمدّن از اشراق خدایی، به خون مظلمه غلتیدند و تنها سلاحشان تام تام بود. با تام تام قرن‎ها اندوه به دل سپردند، و در زلال ملال غوطه خوردند.
و اولوگوئوم یامبو می‎گفت:
خون در این طلا موج می‎زند.
باکی نیست اگر نان نداریم؛ ترس می‎نوشیم.
خون آزادی در خیابان‎ها جاریست؛
ای مادر آفریقای سیاه من، مومبا را کشتند.
امّا اندوه به خود مپذیر، فرزند تو در راهست.
و فرزندان آفریقا در راه بودند. شمشیر نغمه، سپر ترانه، و گرز کلام داشتند، و ارمغانی آوردند در این گرداب هولناک، در این ورطه هراس‎انگیز، که برادر، برادر را به یک پول سیاه سر می‎برید. دوک الینگتون نغمه‎های عزلت می‎سرود. و ماهالیا جکسون پشت آسمان را به لرزه می‎انداخت، و می‎آمدند یکی پس از دیگری.
از نفس ایشان جاز زاده شد.
امروز سیاه به میراث خود افتخار دارد.
صدای تام تام می‎آید؛
امّا ظلم هنوز برقرار است.